Viện Kinh tế Thế giới Kiel vừa công bố nghiên cứu đập tan lời tuyên truyền của Trump: 96% chi phí thuế quan mà Mỹ áp lên hàng nhập khẩu thực ra được gánh chịu bởi chính người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ, trong khi các nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ chịu có 4% thông qua việc giảm giá nhẹ.

Đây là bằng chứng khoa học cho một sự thật kinh tế cơ bản: thuế quan là thuế đánh vào người nhập khẩu (các công ty Mỹ), và họ chuyển hầu hết chi phí này sang người mua cuối cùng bằng cách tăng giá. Khi Trump áp 25% thuế lên ti vi Trung Quốc, không phải Bắc Kinh trả tiền, mà là gia đình Mỹ phải chi thêm 100 đô la khi mua ti vi.

Tại sao các nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ chịu 4%? Vì nhiều sản phẩm không dễ thay thế - nếu Apple cần linh kiện từ nhà cung cấp Trung Quốc cụ thể, họ không thể chuyển sang chỗ khác ngay được, nên nhà cung cấp vẫn giữ giá cao. Kết quả là Apple phải nuốt thuế vào và chuyển sang người dùng iPhone.

Nghiên cứu cảnh báo dù lạm phát hiện tại còn ôn hòa, nhưng 200 tỷ đô la thuế quan gần như hoàn toàn do nội địa Mỹ gánh sẽ dần bộc lộ tác động. Đây là minh chứng cho bài học lịch sử: trong chiến tranh thương mại, cuối cùng chỉ có người dân của chính quốc gia áp thuế mới là người chịu thiệt thật sự - đặc biệt là những người thu nhập thấp, vốn chi phần lớn tiền vào hàng tiêu dùng giờ đắt hơn.